حسبی الله و نعم الوکیل

کودکان یکی از گروه‌های آسیب‌پذیر در شرایط جنگی و بحران هستند.

خانواده از جمله والدین نقش مهمی در مدیریت استرس کودکان در جنگ تحمیلی سوم دارند.والدین با اطلاع رسانی دقیق ،صادقانه و کوتاه و با پاسخ به پرسش های کودکان به آن ها اطمینان بدهند که تنها نیستند.

همدلی با کودکان هم به صورت کلامی و هم غیر کلامی ،ادامه روتین زندگی و فعالیت های روزانه کودک ،بازی کردن نقاشی و… از جمله کارهایی است که والدین می‌توانند در مدیریت استرس ایفا کنند.

در صورت عدم توجه به اضطراب و استرس کودکان،منجر به پیامدهایی می‌شود که ممکن است به افسردگی در بزرگسالی شود.و سلامت روانی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.عدم تمرکز،بی خوابی،کابوس دیدن و…از پیامدهای بی‌توجهی به استرس می‌باشد که والدین می‌توانند با برنامه ریزی،صبر و آرامش ،استفاده از روشهای علمی و حمایتی بهترین درمان و مدیریت استرس را نسبت به کودک خود داشته باشند.

شناخت استرس کودکان

در شرایط جنگ

کودکان در زمان جنگ بیش از بزرگسالان در برابر ترس، اضطراب و بی‌ثباتی آسیب‌پذیر هستند. آنان معمولاً نمی‌توانند مانند بزرگسالان شرایط را تحلیل کنند، بنابراین صداهای بلند، اخبار ناگوار، تغییر محل زندگی، دوری از والدین یا مشاهده‌ی نگرانی اطرافیان می‌تواند برایشان بسیار استرس‌زا باشد. در «جنگ تحمیلی سوم»، اگر کودکی با چنین فضای پرتنشی روبه‌رو شود، ممکن است علائمی مانند بی‌خوابی، شب‌ادراری، گریه‌های مکرر، چسبیدن به والدین، کاهش اشتها، پرخاشگری یا گوشه‌گیری از خود نشان دهد. شناخت این نشانه‌ها اولین گام برای مدیریت استرس است. والدین، معلمان و مراقبان باید بدانند که واکنش‌های هیجانی کودکان در چنین شرایطی طبیعی است و نباید آن‌ها را سرزنش کرد. درک ترس کودک، به او احساس امنیت می‌دهد و مانع تشدید اضطراب می‌شود.

 ایجاد احساس امنیت و آرامش

مهم‌ترین نیاز کودک در شرایط جنگ، احساس امنیت است. والدین باید تا حد امکان یک روال ثابت روزانه برای خواب، غذا، بازی و گفتگو ایجاد کنند. نظم و پیش‌بینی‌پذیری، به کودک آرامش می‌دهد. توضیح شرایط باید ساده، صادقانه و متناسب با سن کودک باشد؛ نه بیش از حد ترسناک و نه مبهم. بهتر است از بیان اخبار خشونت‌آمیز در حضور کودک پرهیز شود. در کنار آن، تماس جسمی مانند بغل کردن، گرفتن دست کودک، یا نشستن در کنار او می‌تواند به کاهش تنش کمک کند. استفاده از نور ملایم، فضای آرام، اسباب‌بازی‌های آشنا و حضور یک فرد مورد اعتماد نیز احساس امنیت را تقویت می‌کند. اگر کودک احساس کند که بزرگسالان کنترل شرایط را در دست دارند، میزان ترس او کمتر خواهد شد.

 گفت‌وگو، بازی و تخلیه هیجانی

کودکان اغلب نمی‌توانند اضطراب خود را مستقیم بیان کنند، بنابراین بازی و نقاشی ابزارهای مهمی برای تخلیه هیجان هستند. اجازه دهید کودک از طریق نقاشی، داستان‌گویی یا بازی‌های نمایشی احساساتش را نشان دهد. والدین باید با دقت و بدون قضاوت به صحبت‌های کودک گوش دهند و او را تشویق کنند احساساتش را نام ببرد؛ مثلاً بگوید «ترسیده‌ام» یا «ناراحتم». این کار به کودک کمک می‌کند هیجان‌های درونی خود را بشناسد و بهتر مدیریت کند. خواندن کتاب‌های مناسب سن، بازی‌های آرامش‌بخش، نفس عمیق کشیدن، شمارش معکوس، و تمرین‌های ساده ذهن‌آگاهی نیز می‌توانند مؤثر باشند. مهم این است که کودک احساس کند تنها نیست و می‌تواند درباره ترس‌هایش حرف بزند.

 نقش والدین، مدرسه و

حمایت تخصصی

مدیریت استرس کودکان در جنگ فقط وظیفه خانواده نیست؛ مدرسه، مشاوران و نهادهای حمایتی نیز نقش مهمی دارند. معلمان باید محیطی مهربان، قابل پیش‌بینی و بدون تنش ایجاد کنند. اگر نشانه‌های استرس شدید یا طولانی‌مدت مشاهده شد، مراجعه به روان‌شناس کودک یا مشاور ضروری است. مداخله زودهنگام می‌تواند از تبدیل اضطراب موقت به آسیب روانی پایدار جلوگیری کند. والدین نیز باید مراقب سلامت روان خود باشند، زیرا آرامش یا اضطراب آن‌ها مستقیماً بر کودک اثر می‌گذارد. هرچه بزرگسالان بهتر بتوانند خود را تنظیم کنند، کودک نیز بهتر با بحران کنار می‌آید. در نهایت، همدلی، ثبات، گفت‌وگو و حمایت حرفه‌ای، پایه‌های اصلی مدیریت استرس کودکان در شرایط جنگ هستند.